Proje beklentileri ve çıktıların başarılı bir iletişim sağlaması, lokalize edilmiş olan nihai ürünün kalitesini artırdığı su götürmez bir gerçektir. İlaç ve tıbbi teçhizat firmalarında çalışan uzmanların, kendi ürünleri hakkında, tercüme sağlayıcısı firmaya aktarma esnasında çıkmaza düşebilecekleri derecede fazla bilgisi bulunmaktadır.

Bu ürün bilgisinin kaybolması, lokalizasyon girişimlerinin etkinliğini düşürmektedir:

-    sağlayıcıının teklif ve takvim süresi konusundaki doğruluk kalitesini düşürmekte
-    proje yöneticileri ve mühendislerin harcadığı zamanı artırmakta
-    yanlış çıktıların alınmasına neden olmaktadır.

Ancak bir lokalizasyon kitinin olması, tüm bu zorluklara göğüs germe adına nispeten kolay bir çözüm sunabilir. Müşterinin tercüme işlerinden sorumlu müdürü tarafından oluşturulacak olan bu kit, dokümante edilmediği takdirde satıcıya bilgi aktarımı sırasında kaybolabilecek olan projeye özgü şartları kağıda dökecektir.

5 adımda etkin lokalizasyon kitinin oluşturulması

1.    Standart içerik
2.    Organizasyon
3.    Dış kaynaklı dokümanlara referans
4.    Satıcıların dahil edilmesi
5.    Müşteri onayı

Bir lokalizasyon kitinde olması öngörülen içerikler

Herbir müşetrinin ayrı ayrı şartları, zaman çizelgeleri, teslimatları ve özellikleri vardır. Bunun sonucu olarak lokalizasyon kitleri firmadan firmaya farklılık gösterecektir. Hernekadar projeden projeye farklılık göstermese de. Ancak yine tüm lokalizasyon kitlerinde olması gereken bileşenler şu şekilde sıralanabilir:

•    Ürün, proje ve bileşen adları
•    Lokalizasyon proje müdürleri, mühendisler vb. iletişim bilgileri
•    Ürün ve hedef kitlenin genel değerlendirmesi
•    Bilginin derecelendirilmesi (Ürünün geçmişi nedir? Satıcı önceki tercüme ve kelime dağarcıklarını nerede barındırabilir?)
•    Hedef ve kaynak metinler ya da yereller
•    Gözden geçirme ve teslim tarihi konusundaki beklentiler
•    Format ve stilistik yönergeler
•    Kontrol listesi
•    Dosya listesi – bu dosya listesinde tercüme edilmesi gereken veya gerekmeyen dosyalar listelenebilir
•    Kullanılacak olan uygulamaların versiyonları, parça numaralaır, isim tahları, rehber yapısı ve teslimat metotlarını içeren teslimatlar
•    Kalite beklentileri,

Gabriel Garcia’nın yazdığı Cien años de soledad isimli romanın Türkçe versiyonunu okuduğunuzda, bu romanın Türkiye’nin herhangi bir bölgesine göre çevrilmesini beklemezsiniz. Bunun yerine, bunun daha çok orijinal olarak İspanyolca dilinde yazılmış bir kitap olduğunu bilir ve hikayenin de Kolombiya’da bir yerde geçtiğini bilirsiniz. Dilin orijinal versiyonundan farklı olması gerçeğinin yanında, çevirisi yapılmış hikayenin aynı yerde vuku bulan orijinali ile aynı olmasını bekler ve aynı kültürel geçmişi yansıtmasını istersiniz. Çevirisi yapılmış olsa bile, romandaki dilbilimsel nüansların, Garcia Marquez tarafından yazılan orijinal metinlerdekine mümkün olduğunca yakın olması gerekmektedir.

Bunun tam tersi de yazılım için geçerlidir. Örneğin çoğu insan, kullanmış oldukları yazılımların Amerika’nın kuzeybatısında küçük bir kasabada geliştirilmiş olması ile ilgilenmez bile. Bunun yerine, yazılımın orijinal olarak sanki kendi dillerinde geliştirilmiş olduğu izlenimini almak isterler- örn: Japonca, Fransızca, Arapça ya da Almanca gibi. Bu yüzden yazılım lokalizasyonu (yerelleştirmesi) yazılımın yalnızca dil nezdinde değil aynı zamanda hedef pazarın kültürel özellikleri doğrultusunda geliştirilmesini gerektirmektedir. Çeviri, bu işin yalnızca bir parçasını teşkil etmektedir.

Sekiz yaşındaki çocuğunuz için bir eğitim CD’si aldığınızı varsayalım. Bu CD’lerde model olarak gösterilen öğrencinin sık sık kahve içtiğini gözlemlediniz. Brezilya’da yaşayan bir çok aile bu durumu çok normal karşılasa da, Türkiye’de yaşayan aileler için aynı durum söz konusu değildir. Bu yüzden eğer geliştirmiş olduğunuz yazılımı Türkiye pazarsında satmak istiyor iseniz, bu CD’lerdeki model öğrenciye farklı bir alışkanlık- yani Türk kültürüne özgü bir alışkanlık yüklemeniz gerekecektir.

Yazılım lokalizasyonu ile iştigal olan kişiler bu tarz kültürel farklılıklara dikkat etmelidirler. Bunun aksine, bir film ya da kitap çevirisinde, kültürel farklılık buradaki kadar fazla bir öneme sahip değildir. Örneğin aileler çocukların kahve içmesini ele alan bir mantaliteyi desteklemiyorlar ise, bahsi geçen ürünü almazlar ve onun yerine başka bir ürün seçerler. Çevirmen onlar için kültürel bağlamı değiştirmeyecektir.

Bir yazılım uygulamasının başarılı bir şekilde yerelleştirilmesi anlamında dikkat edilmesi gereken unsurlardan bir diğeri de jeopolitik şartlardır. Örneğin Almanya’da, bir bilgisayar oyununun çok fazla kan ve şiddet içerikli olması, bu oyunun piyasada satışının yasaklanmasına gidecek kadar ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Orijinal dillerinde uygun görünse de bazı terimler, hedef dile çevrildiğinde politik açıdan da hassas olabilmektedirler.

Aslına bakarsanız lokalizasyon, bir ürünün metinleri, menüleri, diyalog kutuları, butonları, araçları, online yardım araçları, yazılı dokümantasyonu, paketlenmesi ve CD etkikerlerinden her birinin tek tek çevirisinin yapılmasını gerektirmektedir. Bunun yanında multimedya dosyalarının çevrilmesi ve tabiki eğer üründe bir video bulunmaktaysa, bu videoların da dikkatli bir şekilde senkronize edilmesi gerekmektedir. Ancak yeniden belirtmek gerekir ki, bir dilin yalnızca tercüme edilmesinden ziyade, lokalizasyon, aynı zamanda o ürünün özel olarak bölgeye yönelik uyumunun ve yerelleştirmesinin yapılmasını gerektirmektedir. Para birimi, adres, sayı ve tarih formatlarının değişmesi gerekmekte; sıralama da buna bağlı olarak düzenlenmelidir. Bazı Asya dilleri için fontların ve font boyutlarının da değişmesi gerekmektedir. Örneğin Arapça ve İbranice bilindiği üzere sağdan sola yazılmakta ve bu durum yalnızca yazılar için geçerli bulunmamaktadır. Aynı zamanda arayüzün (UI) – buyonlar, menüler ve diyalog kutularının da buna bağlı olarak sağdan sola düzenlenmesi gerekecektir. Sonuç olarak, eğer ürünün Asya dilleri, Arapça ya da İbranice gibi dillere lokalizasyonu planlanmakta ise, bu gibi faktörlerin en başta göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Nihai olarak ortaya çıkan yerelleştirilmiş yazılımın, kullanıcının ana dilinde hazırlanmış ve tasarlanmış olduğu izlenimi vermesi gerekmektedir.

Yerelleştirmesini yapmış olduğunuz ürünü, birden fazla dil konuşulan bir bölge ya da ülkeye göre yapmanız gerekebilir. Ancak bu gibi yerlerde de yine de ortak bir dil ve kültür kullanımı bulunacaktır. Örneğin, Meksika’da ana dil İspanyolca olmasına rağmen, Náhuatl, Huave, Totonaco gibi bir çok kabile dili bulunmaktadır. Yerelleştirilmiş olan bir ürün, ana dili yerelleştirilen dil olmayan ülke ve bölgelerde de pazarlanabilmektedir. Örneğin yerelleştirmesi yapılan bir yazılım aynı anda birden fazla ülkede (bu ülkelerin aynı kültürü paylaştığı varsayılarak) pazarlanabilmektedir. Örneğin Fransızca 53’ten fazla ülkede konuşlmaktadır ve benzeri şekilde Arapça 23’ten fazla ülkede kullanılmakta.

Çeviri Teknolojileri: Lokalizasyon e-Öğrenim Kursu
Londra, İngiltere

Profesyonel çevirmenlere yönelik olarak yazılım ve oyun lokalizasyonu hakkında yeni bir 11 haftalık e-öğrenim programı, Imperial College London tarafından sürdürülmektedir. Kurs, çeviri sektöründe kariyer sahibi olmak isteyenler ve yazılım lokalizasyonu konusunda uzmanlaşmak isteyen kişileri hedeflemektedir.

Kurs içeriği:

- Lokalizasyonun temel konularına giriş

- Kaynak dosyaların (yazılım) lokalizasyonu

- Yardım dosyalarının lokalizasyonu (WinHelp ve WebHelp)

- Ekran Görüntüleme ve grafiklerin yerelleştirilmesi

- Oyun Lokalizasyonu

Imperial College London
E-mail: hannah.cornish@imperial.ac.uk
Web: http://www.imperial.ac.uk/cpd/localisation

Globalleşme hedefinde olan herhangi bir sanayi kolu için göz önünde bulundurulması gereken önemli bir nokta: küreselleşme, iletişim araçlarının tercüme edilmesinden daha fazla anlam ifade etmektedir.
Bir ürün ya da hizmetin, farklı toplumlar tarafından yadırganmadan ve canı gönülden kabul edilmesi için, göz önünde bulundurulması gereken bir çok kültürel ve dilbilimsel nüans bulunmaktadır.

Örneğin Japonya, bilgisayar oyunları ve oyun konsolları sanayiinde her zaman için ön saflarda yer almıştır. Bu ülkeye ait markaların başında ise merkezleri Kyoto ve Tokyo’da bulunan Nintendo ve Sega firmaları gelmektedir. Ancak son yirmi yılda bilgisayar oyunlarına karşı olan ilginin aşırı derecede artmış olmasından dolayı, dünya genelinde oldukça normal olan sıkı bir rekabet ortaya çıkmaktadır.

Aslına bakacak olursanız son yıllarda “Batı”ya ait oyunların giderek artan sayıda daha fazla şekilde talep görmekte ve bu da Japonya kökenli oyunların artık gözden düşmeye başladığını bizlere göstermektedir.
Bunlara bağlı olarak, bazı önde gelen Japon oyun firmaları, yalnızca diyalog ve konuşmaların çeviri edilmesinde görevlendirilmeyen aynı zamanda oyun, karakterler, kostümler ve aktarmaların alışılagelmemiş etkilerini de değerlendirecek uzman lokalizasyon ekiplerini istihdam etmeye başlamışlardır.

Oyun sanayisinde oldukça yüksek meblağların döndüğünü göz önünde bulundurursak, ürünlerinin uluslararası düzeyde beğeni toplamasını sağlamak amacıyla maddi imkanlarını sonuna kadar kullanmakta ve doğal olarak daha fazla tercüme ve lokalizasyon harcamalarına gitmektedir.

Buna güzel bir örnek olarak Japon asıllı bir firma olan Tecmo’nun “Final Frame” isimli son oyununu Amerikan ve Avrupa pazarlarında satışa sunulması amacıyla yerelleştirilmesi gösterilebilir. Bu oyundaki tüm karakterler Batılı bir imajı yansıtacak şekilde düzenlenmiş ancak oyunun sonunda, oyunun kahramanlarından Miku’nun kayıp kardeşi Mafayu ile kavuşma sahnesine gelindiğinde, Mafayu’nun bazı özelliklerini değiştirmeyi unuttukları ortaya çıkmıştır.

Bu her ne kadar uç bir örnek olarak da görülse, dünya pazarında yerelleştirmenin önemi konusunda güzel bir örnektir. Herşeyde olduğu gibi, eğer bir şey yapmaya değiyorsa, o zaman o şeyi doğru yapmak gerekir!