Söz konusu ‘adil yargılanma hakkı’olunca para araç olmaktan çıkıyor
İnsan hakları içerisinde en hayati öneme sahip olanlarından bir tanesi kişiler adil yargılanma hakkı olduğu söylenmektedir. Bu nedenledir ki demokratik ülkelerde “hukukun önünde eşitlik” ilkesi demokrasiyi kuran temel taşlarından biridir.

Ancak günümüzde ülkelerin giderek çok kültürlü olmasından dolayı doğan dil engeli, kişilerin bazı hakları konusunda sorunlar ortaya çıkarabiliyor. Böylece kişinin diğer vatandaşların yararlanmış olduğu haklardan yararlanmasında bazı engeller doğabiliyor.

Örneğin 2007 yılında İngiliz pop yıldızı Amy Winehouse uyuşturucu bulundurmadan dolayı Norveç’te yakanlandığında, İngilizce dilini akıcı şekilde konuşan polis memurları olmasına rağmen, ünlü yıldızın avukatı sorgulama sürecinde yeterli becerilere sahip tercüman eksikliğinden yakınmış ve ünlü şarkıcının adil danışmanlıktan faydalanamadığını belirtmişti.

İngiltere’de ise, Lincolnshire Polisi geçtiğimiz günlerde, 50’den fazla dili kapsamak kaydıyla, yıllık olarak 300.000£’dan fazla miktarda paranın tercüme için harcandığını dile getirdi.

Doğal olarak tercüme, yabancı ülkelerde zan altındaki tutukluların ya da şüphelilerin adil yargılanmadan faydalanmaları açısından bir gereklilik ve çoğu ülke polisinin normal standartlarına almış olduğu bir işlemdir.

Yalnızca İngilitere’de, son 4 yıl içerisinde polisin tercüme masrafları 13.5 milyon pound’tan 22 milyon pound’a yükselmiş ve bazı birimlerin “Language Line” (Dil Hattı) adı verdikleri uluslararası bir hizmeti kullandıklarını belirtmişlerdir. Bu uluslararası system ile polis memurlar telefon üzerinden tercümanlar ile üç yollu diyalog kurabilmekte ve özellikle bu durum kısa süreli ve gerçek zamanlı tercüme ihtiyacı olduğu durumlarda çok işe yaramaktadır.

Ancak sonuç itibariyle yapılan bu harcamalar, yalnızca İngiltere hukuk sisteminde tercüme konusuna olan artan sayıdaki ihtiyaca işaret etmiyor, aynı zamanda da dile ve culture bakılmaksızın adil yargılanma gücünün sağlanmasına, diğer bir ifadeyle hayati önem taşıyan bir insan hakkının altını çiziyor.

Yabancı ülke mahkemelerinde yeminli tercüme ihtiyacı

Amerikan Tercümanlar Birliği, yabancı ülkedeki mahkemelerde profesyonel tercümanlar tarafından yapılan onaylı tercüme ihtiyacının giderek arttığını belirtti.

“Sözleşme ve fatura gibi onaylı doküman çevirileri genellikle uluslararası ticaret yapan tüccarlar tarafından ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kredi veren kuluşlar nezdinde de ileride gerçekleşebilecek herhangi yasal bir işlem ve mahkemelik bir duruma karşın bu can simidi kullanılmaktadır. Yabancı mahkemeler genellikle, kaynak metindeki belgenin aslı ile hedef metne çevirisi yapılan belgeyi, üzerilerinde tercümenin doğruluğunu ve tercüman tarafından atılan imzanın geçerliğini beyan eden noter mührünü görmek istiyorlar.

Bazı devletlerde, tercümanların belgelendirilmesi sürecinde kullanmış oldukları bir takım kamu kuruluşları bulunmaktadır. Merkezi bir belgelendirme mercii bulunmayan ülkelerde, Ameirka Tercümanlar Birliği ya da diğer gruplara olan üyelikler, tercümanların yeterliliğinin kanıtlanması açısından yeterli görülmektedir.
Çoğu mahkemede tercüme, farklı dilde yazılmış olan metnin hedef dilde aynı önem ve anlamı uyandıracak şekilde ifade edilmesi olarak kabul edilir. Mahkeme, yeminli tercümanın, kontrat, fatura, garantiler ve diğer ticari dokümanlar konusunda yeterli bilgiye sahip olmasını beklemektedir. Farklı dillerde tercüme hizmeti sunan yazılım programları yeminli tercüme kapsamında düşünülmemektedir. Hakimin doğru olmadığına kanaat getirdiği tercümeler mahkeme tarafından reddedilebilmektedir.

Dil tercümelerindedeki eksiklik işyeri kazalarına sebebiyet verebiliyor!
İngiltere ve Amerika gibi anadili İngilizce olan ülkelerde, özellikle de inşaat sektöründeki çalışanların İngilizce konuşamıyor olmasının, iş kazaları riskini artırdığı söylenmektedir. Hukuk firmaları da bu durumun oldukça farkındalar.

iş sağlığı ve güvenliği ve tercüme

Londra merkezli bir firmanın bildirdiğine gore, İngiltere’deki bazı çalışanlar dil bariyeri nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği eğitimini alamamaktalar:

“HSE (İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu) ve Sendika Birlikleri Kurulşu (TUC), göçmen statüsündeki çalışanların, işverenlerinin çoğunun iş sağlığı ve güvenliği alanında sağlamış oldukları materyalleri İngilizce dilininden başka bir dilde vermemesinden dolayı, hayati İSG konularında eksik kaldıkları noktasındaki endişelerini dile getirdiler. Bu yüzden ciddi risk unsuru taşıyan işverenleri hedef almış durumdalar…

İşyerindeki bir çok eksik ve gedik, göçmen statüsünde olan bir çok çalışanın, olması gereken güvenlik önlemlerini alamamalarına neden olmaktadır. Güvenlik her ne kadar zayıf dil ya da edebi beceriler ile tazmin edilmeye çalışılsa da, Işverenlerin çalışanlarına sağlık ve güvenlik konusunda iletmeleri gereken ciddi mesajlar bulunmaktadır. Göçmen statüsündeki yabancı uyruklu çalışanlarına tercüme edilmiş dokümantasyon ya da çevirmen sağlamayan işverenlerin, kaza ve hastalık risklerine kapıyı her zaman açık tuttukları söylenmektedir. Aynı zamanda yabancı uyruklu çalışanların bilgi ve becerilerinden yararlanma olanağından da mahrum kalmaktadırlar.

Konferans tercümanları dernekleri Davos’taki toplantıda görev yapan meslektaşlarının meslek etik ve kuralları açısından hata yapmadığını açıkladı.

Birleşik Konferans Tercümanları Derneği ve Uluslararası Konferans Tercümanları Derneği Türkiye Bölgesi’nden yapılan açıklamada, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Davos’taki sözlerinin eksik tercüme edildiği yönündeki iddialarla ilgili, “Davos’taki toplantıda görev yapan meslektaşımız görevine sadık kalmış, meslek etiği ve kuralları açısından hata yapmamıştır” denildi.

Derneklerin ortak yazılı açıklamasında, bazı basın organlarında Başbakan Erdoğan’ın Davos Dünya Ekonomik Forumu Gazze ve Orta Doğu Barışı oturumunda sarf ettiği bazı sözlerin İngilizce’ye simültane olarak çevrilirken “atlandığı” ya da “dozu düşürülerek” aktarıldığı yönünde iddiaların yer aldığı belirtildi.

Can Dündar: Davos bandını yeniden izleyince

Meslek örgütlerinin, ilgili kişilerle görüşerek ve ses kayıtlarını inceleyerek olayı araştırdığı ifade edilen açıklamada, şu hususlara yer verildi:

“Konferans tercümanının görevi, hizmet verdiği toplantı sırasında duyduklarını ve algıladıklarını, mesajın özüne sadık kalarak diğer dile olduğu gibi aktarmaktır. Konuşmanın içeriğini kendi siyasi ya da ideolojik kaygılarına göre yorumlaması söz konusu olamaz. Bununla birlikte sözlü çeviri, söylenenin kelimesi kelimesine aktarılması da değildir. Söylenenin içeriğini, diğer dil ve kültürün özelliklerini dikkate alarak, o dil ve kültürde aynı şekilde algılanacak biçimde aktarmaktır. Dolayısıyla bir konuşmanın tek bir doğru çevirisi yoktur. Söylenen sözler diğer dile farklı ifadelerle de aktarılabilir. Konferans tercümanı, anında çeviri yaparken o an bulabildiği en doğru karşılığı kullanır. Bu açıdan bakıldığında Davos’taki toplantıda görev yapan meslektaşımız görevine sadık kalmış, meslek etiği ve kuralları açısından hata yapmamıştır.”

Açıklamada, Başbakan Erdoğan’ın, “Siz insan öldürmeyi iyi bilirsiniz” sözünün, “Siz insanları öldürüyorsunuz” anlamına gelen “You kill people” şeklinde çevrildiği, “Benim için Davos bitmiştir” sözünün de “Bu olaydan sonra artık bir daha Davos’a geleceğimi sanmıyorum” anlamına gelen “I don’t think I will come back to Davos after this” şeklinde tercüme edildiği duyuruldu.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın, Brüksel’de Kıbrıslı Rum Parlamenter Marios Matsakis’e söylediği, “Başını salla, aslında bizim ülkemizde tam bu duruma göre güzel bir söz var ama buraya yakışmaz” sözünün tercüme edilmediği ortaya çıktı.

Kendisine yönelik bu sözün o gün tercüme edilmediğini, ertesi gün gazetelerden öğrendiğini açıklayan Matsakis, bu sözlerin çevrilmemesine şakalı bir açıklama getirdi ve “Herhalde derin devletin işi olsa gerek” dedi.